CHOROBY ZAKRZEPOWO-ZATOROWE

Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ), czyli zakrzepica żył głębokich (ZŻG) i jej najgroźniejsze powikłanie – zatorowość płucna (ZP), stanowi ważny, interdyscyplinarny problem współczesnej medycyny. Liczba zachorowań wzrasta z wiekiem, około 70% przypadków dotyczy osób w wieku powyżej 60 roku życia. Zapadalność na ŻChZZ wynosi 1–2/1000 osób rocznie i jest ponad 3-krotnie większa wśród osób w wieku ≥65lat niż wśród młodszych dorosłych (w wieku 45–55 lat). Zatorowość płucna jest przyczyną około 10% zgonów chorych hospitalizowanych i jednocześnie najczęstszą przyczyną, której można zapobiegać.

 

Pod względem epidemiologicznym, schorzenia zakrzepowo-zatorowe są medianą działania niekorzystnych czynników środowiskowych oraz genetycznych. Czynniki dziedziczne oraz m.in. wiek, tryb życia wpływają na wieloczynnikową etiopatogenezę chorób zakrzepowo-zatorowych, a ich obecność predysponuje do zwiększonego ryzyka występowania zawału serca, zatorów płucnych, udaru niedokrwiennego mózgu oraz nawykowych i samoistnych poronień.


Statystycznie, ok. 30% przypadków występowania choroby zakrzepowo-zatorowej wynika z uwarunkowań genetycznych. Do głównych czynników genetycznych warunkujących ten typ schorzeń należą m.in.:

  1. Polimorfizm R506Q czynnika V krzepnięcia krwi (czynnik V Leiden)
  2. Polimorfizm C677T genu MTHFR
  3. Polimorfizm G20210A genu protrombiny (czynnika II)

 

Kiedy warto wykonać badania DNA w zakresie w/w polimorfizmu genetycznego?

 

Badania tego typu należy zawsze skonsultować z lekarzem i to lekarz jest tą osobą, która powinna rekomendować lub nie ich przeprowadzenie. Ostateczna decyzja po konsultacji z lekarzem należy do pacjenta. Badania te nie posiadają jak dotąd, przynajmniej w Polsce, określonego jednoznacznie statusu badań diagnostycznych.

 

Warto je przeprowadzić zwłaszcza w następujących przypadkach:

  • Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe u pacjenta lub w jego rodzinie;
  • Incydent zatorowości płucnej lub udaru mózgu w wieku <60 lat;
  • Poronienie lub nawykowe poronienia płodu bez wad rozwojowych, po pierwszym trymestrze ciąży;
  • Planowanie stosowania doustnej antykoncepcji hormonalnej;
  • Wykrycie wśród najbliższych krewnych mutacji w obrębie genu MTHFR, genu czynnika II (protrombiny 20210), genu czynnika V Leiden;
  • Hospitalizacja i długotrwałe unieruchomienia będące wynikiem np. operacji chirurgicznych, ciężkich urazów, złamań kończyn;
  • Występowanie następujących chorób: niewydolność serca, niewydolność oddechowa, cukrzyca, choroba nowotworowa, otyłość, choroby autoimmunizacyjne, miażdżyca.
  • Pozytywny wynik badania DNA u danego pacjenta w zakresie w/w polimorfizmu genetycznego wskazuje na predyspozycje (ryzyko) występowania żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej i stanowi ważną informację dla lekarza. Może ona mieć znaczący wpływ na decyzje o wdrożeniu lub nie i dobór odpowiedniego leczenia przeciwzakrzepowego. Wynik badania może także mieć wpływ na dobór odpowiedniej metody antykoncepcji oraz wdrożenie właściwego leczenia zastępczego u kobiet w okresie menopauzalnym.

 

Zalecamy kompleksowe wykonanie 3 badań (czynnik V Leiden, polimorfizm G20210A w genie protrombiny, polimorfizm C677T w genie MTHFR) u osób posiadających wskazania do ich wykonania (j.w.), aby stwierdzić ryzyko występowania zakrzepicy wrodzonej oraz hiperhomocysteinemii.

 

Krewni osób ze stwierdzonymi predyspozycjami do schorzeń zakrzepowo-zatorowych powinni również wykonać badanie w obrębie genu, w którym wykryto ww. polimorfizmy.

GASTROENTEROLOGIA

  • Celiakia
  • Nietolerancja laktozy

Znaczenie kliniczne

 

Celiakia to choroba jelita cienkiego o podłożu immunologicznym której etiologia nie jest do końca poznana. Uważa się, iż czynnik genetyczny ma istotne znaczenie w pojawieniu się symptomów choroby. Charakterystycznym objawem celiakii jest nietolerancja glutenu i związanych z nim prolamin takich jak: gliadyna (pszenica), sekalina (żyto) oraz hordeina (jęczmień). Prowadzi do uszkodzeń błony śluzowej jelita cienkiego, stopniowego zaniku kosmków jelitowych i w efekcie upośledzenia procesu wchłaniania produktów trawienia pokarmów.

 

Celiakia jest najczęstszą chorobą układu pokarmowego w Europie. Zapada na nią ok. 1% populacji. Szacuje się, że w Polsce częstość zachorowania oscyluje na poziomie 1:100 osób, co czyni 380 tys. osób cierpiących na celiakię, z czego znaczna większość nie jest świadoma choroby. Choroba trzewna występuje dwa razy częściej u kobiet. Ocenia się, że 30-40% chorujących wykazuje objawy celiakii jawnej, reszta ta postać niema lub utajona.

 

Celiakia jest chorobą o podłożu molekularnym, charakteryzującym się zmianami na poziomie genomowego DNA pacjenta, dziedziczoną w sposób autosomalny recesywny lub autosomalny dominujący zależny od genotypu rodzicielskiego.

 

Predyspozycje genetyczne odgrywają zatem kluczową rolę w celiakii. Zdecydowana większość osób cierpiących na tę chorobę posiada jeden z dwóch rodzajów układów (tzw. haplotypów) genów HLA-DQ2 i/lub HLA-DQ8. Oba układy genowe kodują białka głównego układu zgodności tkankowej MHC klasy II – receptora prezentującego antygen. Dwie podjednostki białka HLA (łańcuch α oraz β) kodowane są przez specyficzną parę wariantów alleli: HLA-DQA1 oraz HLA-DQB1 zlokalizowanych na krótkim ramieniu chromosomu 6. Heterodimer HLA-DQ2 kodowany jest przez specyficzne allele HLA-DQA1*05 oraz HLA-DQB1*02, a HLA-DQ8 przez HLA-DQA1*03 oraz HLA-DQB1*0302.

 

 

Kiedy istnieją wskazania do przeprowadzenia badania genomowego DNA pacjenta?

 

Badania DNA powinna zawsze poprzedzać konsultacja lekarska. Wykonujemy je na zlecenie lekarza. Najczęstsze wskazania to:

  • występowanie potwierdzonej celiakii u krewnych pierwszego stopnia (rodzice, dzieci, rodzeństwo) - w takim przypadku ryzyko zachorowania wynosi 1:22;
  • pacjenci z rozpoznanymi chorobami o podłożu immunologicznym takimi jak cukrzyca typu I, autoimmunologiczne schorzenia tarczycy
  • pacjenci z zespołem Downa, Turnera i innymi zaburzeniami dotyczącymi liczby i struktury chromosomów
  • Po stwierdzeniu występowania predyspozycji genetycznej do choroby trzewnej zaleca się wykonanie badań wśród najbliższych krewnych pacjenta.

 

 

Kliniczne typy celiakii i ich objawy:

 

Celiakia jest chorobą układu pokarmowego występującą zarówno u dzieci jak i u dorosłych. Objawy są bardzo złożone i zależą od wieku pacjenta. Wyróżnia się trzy typy celiakii:

 

1. Pełnoobjawowa (jawna) – występująca najczęściej u dzieci, kobiet w ciąży oraz osób starszych. Jest stosunkowo łatwa do rozpoznania i charakteryzuje się:

  • boleściami, wzdęciami i skurczami brzucha;
  • wodnistą oraz tłuszczową biegunką i towarzyszącą utratą masy ciała;
  • zaburzeniami wzrostu i rozwoju u dzieci;
  • anemią;
  • owrzodzeniami jamy ustnej;
  • osteoporozą.

2. Skąpoobjawowa (często bezobjawowa) – zmiany patologiczne występują głównie w błonie śluzowej jelita cienkiego, to najczęściej występująca forma celiakii. Charakteryzuje się:

  • niedokrwistością oraz niedoborem żelaza;
  • nietolerancją laktozy;
  • owrzodzeniami i aftami jamy ustnej;
  • ciągłym zmęczeniem oraz bólami głowy;
  • wczesną osteoporozą i towarzyszącymi bólami kości i stawów;
  • hipoplazją (niedorozwojem) szkliwa w uzębieniu;
  • depresją;
  • problemami ze skórą.

3. Ukryta (utajona) – występująca u osób z prawidłowym obrazem błony śluzowej jelita cienkiego, u których stwierdzono we krwi obecność charakterystycznych przeciwciał AGA, EMA, tTG oraz DGP.

Znaczenie kliniczne

 

Nietolerancja laktozy to upośledzenie trawienia laktozy – dwucukru obecnego w mleku oraz innych produktach mlecznych. Za trawienie laktozy odpowiedzialny jest enzym laktaza, który produkowany jest w rąbku szczoteczkowym nabłonka jelita cienkiego. Produktami hydrolizy laktozy są glukoza oraz galaktoza – tzw. cukry proste wchłaniane do organizmu z przewodu pokarmowego. W przypadku niedoboru laktazy, po spożyciu produktów mlecznych, możliwe jest wystąpienie następujących objawów:

  • bóle brzucha,
  • wzdęcia, gazy, skurcze jelit oraz uczucie pełności,
  • biegunka,
  • uczucie zmęczenia.

 

U ludzi aktywność laktazy jest najwyższa w wieku niemowlęcym i maleje po osiągnięciu wieku 2-5 lat. W Polsce szacuje się, że nietolerancja laktozy występuje u 1,5% niemowląt i dzieci oraz u około 25% dorosłych.

 

Do niedawna uważano, iż powodem nietolerancji laktozy może być wadliwa struktura genu LCT kodującego enzym laktazę. Jednak pełna analiza sekwencji tego genu wykazała, iż w przypadku populacji europejskiej powodem nietolerancji laktozy jest polimorfizm zlokalizowany w intronie genu MCM6 leżącego w bliskim sąsiedztwie genu LCT. Polimorfizm -13910 C/T jest silnie związany z wytwarzaniem laktazy. Osoby będące nosicielami CC polimorfizmu -13910 C/T wykazują cechy nietolerancji laktozy na skutek upośledzonej produkcji laktazy przez komórki jelita cienkiego.

 

Kiedy istnieją wskazania do przeprowadzenia badania genomowego DNA pacjenta?

  • U pacjentów, u których krewni cierpią na nietolerancję laktozy.
  • U pacjentów, u których występują charakterystyczne ww. objawy po spożyciu produktów mlecznych.
  • U pacjentów ze stwierdzoną osteoporozą oraz problemami gospodarki wapniowej.
  • U pacjentów u których podejrzewa się zespół jelita drażliwego.
  • O zasadności wykonania badania DNA w kierunku genetycznego uwarunkowania nietolerancji laktozy w przypadku konkretnego pacjenta powinien zadecydować lekarz.

BADANIE FLORY BAKTERYJNEJ JELIT

Informacje ogólne 


Jelito człowieka to złożony ekosystem, w którym znajduje się bogata i niezwykle zróżnicowana flora bakteryjna. Zdrowy człowiek ma zrównoważony skład flory bakteryjnej, z przewagą
mikroorganizmów przyjaznych i korzystnych dla zdrowia. Sprawnie funkcjonujący ekosystem jelitowy (flora jelitowa) odgrywa istotną rolę w zachowaniu zdrowia. Prawidłowy skład jakościowy i
ilościowy bakterii jelitowych stymuluje układ immunologiczny człowieka, zapewnia ochronę przed drobnoustrojami patogennymi oraz sprzyja zachowaniu bariery jelitowej. Skład mikroflory jelitowej
może jednak ulegać zmianom pod wpływem różnych czynników – szczególnie w następstwie antybiotykoterapii, radioterapii, zakażeń bakteryjnych i wirusowych, silnego stresu, niewłaściwej
diety. Naruszenie subtelnej równowagi w tym złożonym systemie zaburza system homeostazy organizmu człowieka i może stać się punktem wyjścia do powstania poważnych schorzeń, jak np.:

 

  • przewlekłe stany zapalne, takie jak nieswoiste zapalenia jelit (IBD, inflammatory bowel diseases) czy
  • zespół jelita drażliwego (IBS, irritable bowel syndrome). Co więcej, badania wykazują związek składu
  • mikroflory z chorobami ogólnoustrojowymi, np. nowotworami, cukrzycą i otyłością. Istnieją również
  • dowody na wpływ drobnoustrojów jelitowych na HIV i autyzm.

 

Zakres badania flory bakteryjnej jelit z określeniem procentowego składu rodzajów bakterii metodą NGS (sekwencjonowania nowej generacji) , zasada testu


Najważniejsze w walce z chorobotwórczymi patogenami jest ich szybkie, skuteczne i dokładne diagnozowanie. Tradycyjne metody oznaczania drobnoustrojów mają wiele wad. Przede wszystkim zaledwie kilka procent gatunków bakterii można w łatwy sposób hodować. Hodowla drobnoustrojów jest limitowana odpowiednim składem pożywki i zapewnieniem niemal identycznych z naturalnymi warunków. Ponadto, niektóre mikroorganizmy mogą rosnąć na podłożach szybciej, maskując przy tym inne, słabsze drobnoustroje. Powoduje to powstanie zaburzonego obrazu mikrośrodowiska.

Proponowany test oparty jest o zastosowanie nowatorskiej technologii sekwencjonowania nowej generacji (NGS - next generation sequencing). Pozwala to na wgląd w genetyczną różnorodność
bez konieczności prowadzenia hodowli komórkowych i ułatwia filogenetyczną klasyfikację dowolnego gatunku bakterii ze złożonej populacji mikroorganizmów. Zastosowanie technik
sekwencjonowania nowej generacji (NGS) umożliwia określenie liczebności i rodzaju mikroorganizmów w analizowanych próbkach bez konieczności prowadzenia hodowli komórkowych, czy wykonywania posiewów. Sekwencjonowanie regionów zmiennych V3-V4 genu 16S rRNA występującego praktycznie w każdej żywej komórce i reprezentującego ponad 80% całkowitego bakteryjnego RNA, umożliwia określenie składu mikrobiologicznego w badanej próbce z wyróżnieniem bakterii chorobotwórczych.


Dla kogo przeznaczone jest badanie?

 

1.Dla osób cierpiących z powodu dolegliwości układu pokarmowego:

  • zespół jelita drażliwego,
  • wzdęcia,
  • bóle brzucha,
  • zgaga,
  • dolegliwości po antybiotykoterapii,
  • częste biegunki,
  • zatrucia.

2. W przypadku podwyższonego poziomu cholesterolu

3. Dla Pacjentów ze zmianami skórnymi niewiadomego pochodzenia

4. Dla osób otyłych i z nadwagą

5. Przy obniżonej odporności

6. W przypadku objawów niedoboru witamin przy normalnym odżywianiu

7. Dla osób narażonych na przewlekły stres, w stanach obniżonego nastroju, depresji

 

Wynik badania


Materiałem do badania jest próbka kału pacjenta. Zastosowana metoda NGS pozwala na określenie składu bakterii oraz procentowej zawartości poszczególnych rodzajów. Tak uzyskany wynik jest
następnie opisywany przez lekarza. Pacjent otrzymuje informacje na temat składu jakościowego i ilościowego flory bakteryjnej jelit oraz zalecenia lekarskie.

Cena badania dla Pacjenta: 800zł

Czas oczekiwania na wynik: 30 dni roboczych

Literatura

1. Goodrich J. K., Waters J. L., Poole A. C., Sutter J. L., Koren O., et al. (2014) Human genetics shape the gut microbiome. Cell 159:789-799

2. Dominguez-Bello M. G., Costello E. K., Contreras M., Magris M., Hidalgo G., et al. (2010) Delivery mode shapes the acquisition and structure of the initial microbiota across multiple body habitats in newborns. Proc Natl Acad Sci U S A 107: 11971-11975

3. Veiga P., Pons N., Agrawal A., Oozeer R., Guy-onnet D., et al. (2014) Changes of the human gut microbiome induced by a fermented milk product. Sci Rep 4: 6328
4. Wu G. D., Chen J., Hoffmann C., Bittinger K., Chen Y. Y., et al. (2011) Linking long-term dietary patterns with gut microbial enterotypes. Science 334: 105-108
5. Nakayama J., Watanabe K., Jiang J., Matsuda K., Chao S. H., et al. (2015) Diversity in gut bacterial community of school-age children in Asia. Sci Rep 5: 8397
6. Schnorr S. L., Candela M., Rampelli S., Centanni M., Consolandi C., et al. (2014) Gut microbiome of the Hadza hunter-gatherers. Nat Commun 5: 3654
7. Yatsunenko T., Rey F. E., Manary M. J., Trehan I., Dominguez-Bello M. G., et al. (2012) Human gut microbiome viewed across age and geog-raphy. Nature 486: 222-227
8. Lambert J. E., Myslicki J. P., Bomhof M. R., Belke D. D., Shearer J., et al. (2015) Exercise training modifies gut microbiota in normal and diabetic mice. Appl Physiol Nutr Metab 40: 749-752
9. Erny D., Hrabe de Angelis A. L., Jaitin D., Wieghofer P., Staszewski O., et al. (2015) Host microbiota constantly control maturation and function of microglia in the CNS. Nat Neurosci 18: 965-977
10. Kamada N., Seo S. U., Chen G. Y. and Nunez G. (2013) Role of the gut microbiota in immunity and inflammatory disease. Nat Rev Immunol 13: 321-335
11. Kamada N. and Nunez G. (2013) Role of the gut microbiota in the development and function of lymphoid cells. JImmunol 190: 1389-1395
12. Markle J. G., Mortin-Toth S., Wong A. S., Geng L., Hayday A., et al. (2013) gammadelta T cells are essential effectors of type 1 diabetes in the nonobese diabetic mouse model. J Immunol 190: 5392-5401
13. Org E., Mehrabian M. and Lusis A. J. (2015) Unraveling the environmental and genetic in-teractions in atherosclerosis: Central role of the gut microbiota. Atherosclerosis 241: 387-399
14. Kim D. H. (2015) Gut Microbiota-Mediated Drug-Antibiotic Interactions. Drug Metab Dispos 43: 1581-1589
15. Suez J., Korem T., Zeevi D., Zilberman-Scha-pira G., Thaiss C. A., et al. (2014) Artificial sweeteners induce glucose intolerance by altering the gut microbiota. Nature 514: 181-186
16. Feng Q., Liang S., Jia H., Stadlmayr A., Tang L., et al. (2015) Gut microbiome development along the colorectal adenomacarcinoma sequence. Nat Commun 6: 6528
17. Nayfach S., Fischbach M. A. and Pollard K. S. (2015) MetaQuery: a web server for rapid annotation and quantitative analysis of specific genes in the human gut microbiome. Bioinformatics 3
18. Chen Y., Zhao Y., Cheng Q., Wu D. and Liu H. (2015) The Role of Intestinal Microbiota in Acute Graft-versus-Host Disease. J Immunol Res 2015: 145859
19. Zanella Terrier M. C., Simonet M. L., Bichard P. and Frossard J. L. (2014) Recurrent Clostrid-ium difficile infections: the importance of the intestinal microbiota. World J Gastroenterol 20: 7416-742
20. David L. A., Weil A., Ryan E. T., Calderwood S. B., Harris J. B., et al. (2015) Gut microbial succession follows acute secretory diarrhea in humans. MBio 6: e00381-00315
21. Singh R., Nieuwdorp M., ten Berge I. J., Bemelman F. J. and Geerlings S. E. (2014) The potential beneficial role of faecal microbiota transplantation in diseases other than Clostrid-ium difficile infection. Clin Microbiol Infect 20: 1119-1125
22. Wikoff W. R., Anfora A. T., Liu J., Schultz P. G., Lesley S. A., et al. (2009) Metabolomics analysis reveals large effects of gut microflora on mammalian blood metabolites. Proc Natl Acad Sci U S A 106: 3698-3703
23. Rath C. M. and Dorrestein P. C. (2012) The bacterial chemical repertoire mediates meta-bolic exchange within gut microbiomes. Curr Opin Microbiol 15: 147-154
24. Jacobsen U. P., Nielsen H. B., Hildebrand F., Raes J., Sicheritz-Ponten T., et al. (2013) The chemical interactome space between the human host and the genetically defined gut metabotypes. ISME J 7: 730-742
25. Jia W., Li H., Zhao L. and Nicholson J. K. (2008) Gut microbiota: a potential new territory for drug targeting. Nat Rev Drug Discov 7: 123-129
26. Lee J. S., Rhee J. S., Kim R. O., Hwang D. S., Han J., et al. (2010) The copepod Tigriopus japonicus genomic DNA information (574Mb) and molecular anatomy. Mar Environ Res 69 Suppl: S21-23
27. Cotillard A., Kennedy S. P., Kong L. C., Prifti E., Pons N., et al. (2013) Dietary intervention impact on gut microbial gene richness. Nature 500: 585-588
28. Bindels L. B., Neyrinck A. M., Salazar N., Taminiau B., Druart C., et al. (2015) Non Digestible Oligosaccharides Modulate the Gut Microbiota to Control the Development of Leukemia and Associated Cachexia in Mice. PLoS One 10: e0131009
29. Greenblum S., Carr R. and Borenstein E. (2015) Extensive strain-level copy-number variation across human gut microbiome species. Cell 160: 583-594
30. Wang W., Jovel J., Halloran B., Wine E., Pat-terson J., et al. (2015) Metagenomic analysis of microbiome in colon tissue from subjects with inflammatory bowel diseases reveals in-terplay of viruses and bacteria. Inflamm Bowel Dis 21: 1419-1427
31. Cammarota G., Ianiro G., Cianci R., Bibbo S., Gasbarrini A., et al. (2015) The involvement of gut microbiota in inflammatory bowel disease pathogenesis: potential for therapy. Pharmacol Ther 149: 191-212
32. Gulden E., Wong F. S. and Wen L. (2015) The gut microbiota and Type 1 Diabetes. Clin Immunol 159: 143-153
33. Hu C., Wong F. S. and Wen L. (2015) Type 1 diabetes and gut microbiota: Friend or foe? Pharmacol Res 98: 9-15
34. Labbe A., Ganopolsky J. G., Martoni C. J., Prakash S. and Jones M. L. (2014) Bacterial bile metabolising gene abundance in Crohn’s, ulcerative colitis and type 2 diabetes metage-nomes. PLoS One 9: e115175
35. Neis E. P., Dejong C. H. and Rensen S. S. (2015) The role of microbial amino acid metabolism in host metabolism. Nutrients 7: 2930-2946
36. Qin J., Li Y., Cai Z., Li S., Zhu J., et al. (2012) A metagenome-wide association study of gut microbiota in type 2 diabetes. Nature 490: 55-60
37. Karlsson F. H., Tremaroli V., Nookaew I., Bergstrom G., Behre C. J., et al. (2013) Gut metagenome in European women with normal, impaired and diabetic glucose control. Nature 498: 99-103
38. Turnbaugh P. J., Ley R. E., Mahowald M. A., Magrini V., Mardis E. R., et al. (2006) An obesity-associated gut microbiome with increased capacity for energy harvest. Nature 444: 1027-1031
39. Tremaroli V. and Backhed F. (2012) Functional interactions between the gut microbiota and host metabolism. Nature 489: 242-249